6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremlerin üçüncü yılında TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Ankara Şubesi Zonguldak Temsilcisi Ozan Demirtaş yazılı bir basın açıklaması yaptı.
Demirtaş, 6 Şubat depremlerinde yaklaşık 40 bin binanın yıkıldığını, 200 binden fazlasının ağır hasar aldığını ve on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiğini hatırlatarak, “Bu tarihi yalnızca bir anma günü olarak değil, ihmallerin ve yanlış politikaların sonuçlarını hatırlatma günü olarak görüyoruz” dedi.
“Deprem değil, ihmal öldürüyor”
Türkiye’de depremin beklenmedik bir doğa olayı olmadığını vurgulayan Demirtaş, yıkımın büyüklüğünün depremin şiddetinden çok yapı üretim kalitesi, denetim mekanizmaları ve risk azaltma politikalarıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtti. Aynı büyüklükteki depremlerin farklı ülkelerde bu ölçekte can kaybına yol açmadığını ifade eden Demirtaş, sorunun doğadan değil, insan eliyle oluşturulan yapısal zaaflardan kaynaklandığını söyledi.
“Milyonlarca konut risk altında”
TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu raporuna göre ülke genelinde 6–7 milyon konutun acilen dönüştürülmesi gerektiğini hatırlatan Demirtaş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ise yalnızca İstanbul’da yaklaşık 600 bin konutun çok riskli olduğunu açıkladığını kaydetti.
Buna rağmen ülke çapında güncel ve şeffaf bir yapı envanterinin hâlâ oluşturulmadığını belirten Demirtaş, “Risk bilinmeden öncelik belirlemek ve etkili dönüşüm sağlamak mümkün değildir” ifadelerini kullandı.
“Kentsel dönüşüm rant odaklı ilerliyor”
Yaklaşık 13 yıldır yürürlükte olan kentsel dönüşüm uygulamalarının çoğu zaman arsa değeri yüksek bölgelerde parsel bazlı yenilemelere indirgendigini savunan Demirtaş, dönüşümün yalnızca bina yenilemekten ibaret olmadığını; zemin özellikleri, nüfus yoğunluğu, ulaşım altyapısı ve toplanma alanlarının birlikte planlanması gerektiğini vurguladı.
Toplanma alanları uyarısı
Deprem toplanma alanlarının birçok kentte yetersiz olduğunu ifade eden Demirtaş, bu alanların yalnızca boş arazilerden ibaret olmadığını; geçici barınma, su, elektrik ve sanitasyon altyapısına sahip olması gerektiğini belirtti.
“Afetler kader değildir”
Açıklamasının sonunda Demirtaş, “Afetler kader değildir. Bilimi ve mühendisliği esas almayan politikaların sonucudur. Yapı envanteri oluşturulmalı, dönüşüm risk temelli kamu politikası haline getirilmeli ve denetim mekanizmaları etkin biçimde işletilmelidir” dedi.