Üniversiteli gençlere Zonguldak’ta sıcak karşılama
Üniversiteli gençlere Zonguldak’ta sıcak karşılama
İçeriği Görüntüle

Irmak- Ankara demiryolu hattının Karaelmas treninin geçtiği güzergahta bulunan Ahatlı Durağı ; Ankara istikametinden gelerek Irmak İstasyonundan Zonguldak’a doğru ayrıldığında ; 42. durak olarak yer alır. Çaycuma İstasyonundan bir önceki duraktır. (Zonguldak istikametinden gelirken 18. duraktır.)
Ahatlı, Zonguldak'ın Çaycuma ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olup, yapılan halk oylaması (referandum) sonucunda 2025 yılının başında Çaycuma Belediyesi sınırlarına dahil edilerek resmi olarak mahalle statüsü kazanmıştır. Daha önce birkaç mahalleden oluşan Divan köylerinden biri olmuştur. Bu kümede yerleşen köylere Belviran denmiştir. Belviran ;geçiş yerinde bulunan eski yerleşim anlamındadır. Buradaki "Bel", insan vücudundaki anatomik bel bölgesinden ziyade, coğrafi bir terim olarak karşımıza çıkar. Türkçe coğrafya terminolojisinde "Bel", iki dağ arasındaki alçak geçit, dağ sırtı, yokuşun en üst noktası ya da dağların geçit veren boyun noktası anlamına gelir. Tarihler buyunca Çaycuma ve Bartın arasında Perşembe yolu bir geçiş güzergahı olmuştur.
Ahad (veya yaygın söylenişiyle ahat), Arapça kökenli bir kelime olup "bir, tek, yegane ve bir olan" anlamına gelir.
Sayı olarak bir veya ilk. Kişi olarak bir. Eski dilde şahıs, kimse (Örn: "Mislini görmüş değil idi ahad" - Benzerini kimse görmemişti.
Ayrıca Osmanlı dönemi takvimlerinde ve Arapçada pazar günü (yevm-i ahad) anlamına gelir.
İhlas Suresi'nde geçen "Kul huvallahu ehad" (De ki: O Allah bir tekdir) ayetindeki ehad/ahad kelimesi, Allah'ın ortağı, benzeri veya dengi olmadığını, O'nun mutlak bir ve tek olduğunu ifade eder. İsmin Arapça ile bağlantısı sadece bununla sınırlı değildir. Ahatlı’ya bağlı bir diğer yerleşim yerinin adı da Ellezî ismidir. Ellezî anlamı da ‘’Yaratan O ki.’’ anlamındadır. Ellezli de bir boyun oymağı adı olduğu. C.Türkay’ın eserinin 298. Sayfasında kayıt altına alınmış.
Ahatlı Köyü’nün ve mahallelerinin buralarda 1530 yılından sonra kurulduğunu söyleyebiliriz, fakat Ahatlı yakınında Akça-alan karyesi (köyü) Kastamonu Livasında (sancağı) sayfa 105 ve 689’da geçmektedir, yani 1530’larda Kastamonu bölgesinde Akçaalanlar görülmekte.
Zonguldak'ta hem Çaycuma'da hem de Alaplı'da "Ahatlı" isminde iki farklı yerleşim yerinin bulunması tarihsel bir tesadüf değil, Anadolu'nun iskan (yerleşim) geleneğinin doğrudan bir sonucudur.
Türkiye genelinde Antalya, Kocaeli ve Afyonkarahisar gibi farklı illerde de "Ahatlı" adında köyler ve mahalleler bulunur. Aynı il sınırları içinde bu isme iki kez rastlanmasının temel nedenleri vardır.
Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinde Anadolu'ya yerleşen Oğuz-Türkmen boyları, göçebe veya yarı göçebe topluluklar (cemaatler/aşiretler) halinde hareket ederlerdi. Bu topluluklar parçalara ayrılarak farklı coğrafyalara dağıtıldığında, kurdukları yeni köylere bağlı oldukları sülalenin, obanın veya liderlerinin adını verirlerdi.
Osmanlı tahrir defterleri, nüfus sayımları ve aşiret araştırmaları (özellikle Cevdet Türkay'ın Osmanlı İmparatorluğu'nda Oymak, Aşiret ve Cemaatler adlı başvuru eseri) incelendiğinde "Ahatlı" (veya arşivlerdeki imlasıyla Ahadlu / Ahadlı / Ahadlar) topluluğu hakkında net tarihsel bilgiler mevcuttur.
Oğuzların bilinen 24 ana boyu (Kayı, Kınık, Avşar, Bayat vb.) arasında doğrudan "Ahat" isminde bir boy yoktur. Ahatlı, bu ana boylardan birine mensup olan ve zamanla kendi içinde bağımsızlaşarak kurucusunun, liderinin (Ahad Bey) ya da yerleştiği ilk yerin adını alan bir Oğuz-Türkmen cemaatidir (Oymağıdır).
Osmanlı arşiv kayıtlarında Ahatlı (Ahadlu) cemaatleri genellikle "Yörükan" (Yörükler) veya "Türkmenan" (Türkmenler) taifesi altında listelenir. Batı Anadolu ve Batı Karadeniz'deki iskan hareketleri incelendiğinde bu cemaatin: Çoğunlukla Oğuzların Bozok koluna (özellikle Kayı veya Gündüzlü/Avşar kollarıyla ilişkili oymaklar), bazı bölgelerde ise Üçok kolunun İğdir ya da Yüreğir boylarının alt obalarına bağlı olarak hareket ettiği görülür.
Osmanlı iskan (yerleştirme) politikası gereği, büyük aşiretler isyan etmesinler veya tarımsal üretimi artırsınlar diye Anadolu'nun farklı yerlerine parça parça dağıtılmıştır.
Anadolu'nun kalıcı olarak Türkleşmesi döneminde (Selçuklu ve Candaroğulları/Osmanlı geçiş süreçleri), bölgeye yerleşen ailelerin ya da cemaatlerin kurduğu yerleşimlere bu tarz isimlerin verilmesi yaygın bir gelenektir.
Çaycuma bölgesi Osmanlı döneminde uzun yıllar Kastamonu vilayetine ve Devrek kazasına (o dönem ki adıyla Çarşamba Divanı) bağlı kalmıştır. Ahatlı da bu tarihsel süreç boyunca Çaycuma merkeziyle birlikte Bartın ve Zonguldak idari sınırları arasında geçişler yaşamıştır.
Tarih boyunca tipik bir tarım ve hayvancılık köyü olan Ahatlı, Filyos Vadisi projesine ve Çaycuma ilçe merkezine olan coğrafi yakınlığı nedeniyle çevre köylerden sürekli göç almıştır. Kırsal karakterini kaybetmeden büyüyen nadir yerleşimlerden biri olduğu için, cumhuriyet dönemi boyunca nüfusu erimek yerine sürekli artmış ve bölgenin en büyük köyü konumuna yükselmiştir.
Ahatlı, tamamen yerli Anadolu Türk nüfusunun (bölgedeki tarihsel adıyla Kıvırcık Türkmenlerinin) kurduğu köklü bir yerleşim yeridir.
Zonguldak'taki iki Ahatlı köyünün kökeni doğrudan Bolu Sancağı'na bağlı bu Türkmen/Yörük iskan dalgasına dayanır.
Ankara ve Konya Civarı: "Ahadlar" adıyla göçebe hayvancılık yapan kollarının bulunduğu bilinir.
Ahatlı’nın antik tarihi ise Filyos (Tion) ve Amasra (Amastirane) ile bir görmek gerekir.
Ahatlı Köyü/Mahallesi Zonguldak genelinde en büyük Köy ve Mahalle nüfusuna sahip yerlerden biridir. Nüfusu 1.650 olup Zonguldak'ın en büyük köyü olarak kayıtlara geçmiştir.
Çaycuma ilçe merkezine oldukça yakın, düzlük ve merkezi bir konumda yer alır.
İlk kez köyümüze yapılan okul 1948 yılında Gemeçler mahallesine yapılan iki derslikli, lojmanı, odun-kömürlüğü ve erkek-kız tuvaleti olan okulumuzdur. Bu okulumuz 2002 tarihine kadar hizmet vermiş olup 2016 yılında inşaat ömrünü tamamladığından yıkımı yapılmıştır .Ahatlı merkez ve Ellezli mahallesinden gelen öğrencilerle beraber artan öğrenci sayısına iki derslik yeterli gelmediğinden Erdoğan Kamit’in (Almanyalı) evinin altında bulunan bir bölüm sınıfa çevrilerek burada 4. Sınıfa geçen öğrencilere eğitim veriliyordu. Aynı zamanda Ahatlı merkezde 1. Sınafa başlayan ilkokul öğrencileri Ulviye Uslu ve Hasan Akçaalan’ın evlerinin altında sınıfa çevrilen dersliklerde eğitime devam etmişti. Daha sonra 1977 tarihinde Ellezli mahallesine yapılan 2 derslikli okul da eğitim öğretime başlamıştı. Daha sonra 1980 yılında Ahatlı merkezde yapımı biten 3 derslikli lojmanı olan ilk okul eğitim ve öğretime başladı. Bu okulumuzda 28 Şubat sonrası taşımalı eğitim sitemine geçilmesi sonucu ilkokul 5. Sınıfı bitiren öğrencilerimiz tam 50 sene sonra yine Kayıkçılar’ın yollarına düşerek eğitimlerini burada tamamlama mecburiyetinde kaldılar. Son on yıldır sürdürülen köyümüzün eğitim sitemini kökünden çözecek bir okul yapma çabasında olan halkımız maalesef bu sorununa çözüm bulmuş değildir.
Buna rağmen nüfus gereği Sivil Toplum Kuruluşların (STK) fazlaca faaliyette olmasına olanak sağlamıştır. Köyümüzde halen 6 adet sivil toplum kuruluşu aktif olarak hizmet vermektedir. Buna ilave olarak köyümüz halkından 60’lı 70’li yıllarda Almanya’ya işçi olarak giden vatandaşlarımızın gurbette kurdukları derneği de ilave etmeden geçmeyelim. Bunun yanında mahallede Yeşilvadi spor kulübü ile 3 adet Kooperatif de faaliyette bulunmaktadır.

Kaynak: Hayati Yılmaz ile
Zonguldak tarih.