Bugün Zonguldak sınırlarında olan Filyos kentinde yaşanan olaylara gidelim.
O zamanlar Filyos’un adı ‘’Tieion’’ idi. Kısaca Tion’’ .
M.Ö 700 yıllarında rahip Tion’un kurduğu bir şehir idi. Bu tarihten 200 sene sonra bağımsızlığını kaybetmiş, Ereğli Tiranlığı hakimiyeti altına girmiştir.
Bugünkü Anadolu topraklarını ise Büyük İskender işgal etmiş ve Babil’e geçmişti.
MÖ 334 yılında Büyük İskender Anadolu’yu işgal ettiğinde , Batı Karadeniz topraklarından geçmemişti. Heraklia (Ereğli) ve Tion (Filyos) şehrinde yaşayanlar, topraklarında yaşamalarına devam etmiş, ve Ereğli Satraplığına bağlı bir kale olarak yönetilmeye devam etmişti.
Büyük İskender M.Ö 323 yılında, 23 yaşında aniden öldü. Onun yerine geçecek varisi ve oğlu ile karısı da Makedonya’da öldürüldü. Anadolu toprakları üçe bölündü. Komutan Seleukos Mezopotamya, İran ve Suriye'yi , Komutan Antikonos, Yunanistan ve Makedonya bölgesini, Komutan Ptolemaios , Mısır ve çevresini aldı. İskenderin komutanlarından Lisimahos (Lysimachus) Trakya’da kendi hakimiyetini kurdu.
Pers İmparatorluğunun Kralı’nın yeğeni Amastris ise Ereğli’ye gelin geldi. Ereğli Tiranı ölünce karısı Amastris ; Ereğli’yi çevre düşmanlarından korumak için , bölgenin gücünü elinde tutan Makedon Komutan Lisimahos ile evlendi. Fakat evlilikleri kısa sürdü. Lisimahos Mısır’ın Makedon Komutanı Ptolemaios’un kızı Arsinoe ile evlenince, Amastris ikiz oğullarının yanına , Ereğli’ye geri döndü. İkiz oğulları II. Clearchos ve II. Oxyathres büyümüşler ve Annelerini istememişlerdir. Bunun üzerine anneleri Amastris ,Makedon komutan ,eski eşi Lisimahos’un desteği ile M.Ö 299 yılında kendi şehri Amasra’yı inşa etti ve devletini kurdu. Filyos Kalesi de Amastris hakimiyetini kabul etti.
Kısa süre sonra tüm ticaret gemileri Amasra’dan hareket etmeye başlayınca, Amastris, oğulları tarafından, M.Ö 284 yılında Filyos açıklarında denize atılarak öldürüldü. Halka , annelerinin gemiden düştüğü söylense de ; Makedon komutan, eski eşi Lisimahos her şeyin farkında idi. Bunun üzerine Ereğli’ye gelerek her yeri yakıp geçti. Amastris’in ikiz oğullarını da öldürdü. Böylelikle Tion Kalesi Lisimahos’un hakimiyetine geçti. Lisimahos, Amasra’yı yeni karısı Arsinoe ’ye hediye edince, kale bu sefer ikinci kez bir kadın tarafından yönetilmeye başlandı. Fakat bundan Filyos halkı pek memnun değildi.
Yıl M.Ö 281
Lisimahos Anadolu’nun yarısını ele geçirmişti. Fakat İskenderin diğer komutanı, Doğu toprakların kralı Makedon Seleukos ile Manisa civarında savaşa girince, Korupedyon Muharebesi sırasında Lisimahos öldürüldü.
Öldüren ise ; kaderin cilvesi olan, kendi hakimiyetinde bulunan Filyoslu Malakon adında bir asker idi. Lisimahos’u attığı bir mızrak ile öldürmüştü. Lisimahos ölünce karısı Arsinoe, babasının yanına Mısır'a kaçtı. Böylelikle Tion kalesi bağımsızlığını ilan etti.
Artık Heraklia (Ereğli) tiranlığı da yoktu, Amastra hakimiyeti de sahipsiz kaldı...
M.Ö 560 yılından beri Tion , tam 200 sene sonra artık bağımsız bir kale idi. Malakon kahraman ilan edildi. Tion (Filyos) sokaklarında ''Eyy Malakon Tion artık özgürdür’’ sloganları atıldı.
Fakat bu sevinç kısa sürdü. M.Ö 281 yılında (Aynı yıl) Bitinya Kralı Zipoitis ,Tion’u ele geçirdi.
Bir daha Tion Kalesi asla Filyosluların olmadı. Türkler gelene kadar 1621 yıl çeşitli devletler tarafından yönetildi. Roma Döneminde kale tekrar inşa edildi.
Şimdi zaman yolculuğundan geri dönersek; 2006 yılında Filyos kalesinin büyük bölümü gün yüzüne çıkarıldı.
Filyoslular Tion kalesine gerçekten sahip çıkarsa ve neye sahip olduklarının bilincine varırsa ; 2300 yıl sonra kale tekrar Filyosluların olacak.
Kaynak: Hayati Yılmaz ile
Zonguldak Tarih




